Współczesna architektura jednorodzinna przechodzi rewolucję. Odchodzimy od domów z poddaszem podzielonym na małe pokoje i gęstym lasem słupów podtrzymujących dach. Królują projekty typu „nowoczesna stodoła- charakteryzujące się prostą bryłą, brakiem okapów, ale przede wszystkim ogromnymi, otwartymi przestrzeniami wewnątrz (np. salon otwarty aż do kalenicy).
Realizacja tak śmiałych wizji architektonicznych stawia przed konstrukcją dachu wyzwania, którym tradycyjna tarcica lita często nie jest w stanie sprostać. Tutaj na scenę wkracza drewno inżynieryjne: KVH (Konstruktionsvollholz) oraz BSH (Brettschichtholz). Czym różnią się od zwykłej belki i dlaczego pozwalają architektom na więcej?
Ograniczenia natury- dlaczego lita belka to za mało?
Natura jest wspaniałym inżynierem, ale ma swoje limity. Drzewo rośnie tak wysoko, jak pozwala mu biologia.
- Długość: Pozyskanie z lasu prostej belki litej o długości powyżej 6-7 metrów, która zachowa stały przekrój i nie będzie miała wad, jest niezwykle trudne.
- Skręt włókien: Każde drzewo ma tendencję do skręcania się wokół własnej osi. W długim elemencie litym (np. 8-metrowym) naprężenia te są tak duże, że belka po wyschnięciu może się wypaczyć, pękając ściany czy deformując dach.
Dlatego w nowoczesnych konstrukcjach o dużych rozpiętościach (np. salon o szerokości 10 metrów bez żadnego słupa pośrodku) stosowanie drewna litego jest ryzykowne lub niemożliwe inżynieryjnie.
KVH- technologia mikrowczepów (nieograniczona długość)
Drewno KVH to zaawansowana ewolucja drewna litego. Jego sekret tkwi w sposobie łączenia.
- Selekcja: Z drewna wycina się duże sęki i wady, które mogłyby osłabić konstrukcję.
- Mikrowczepy: Krótsze odcinki idealnego drewna są łączone na długości za pomocą złączy klinowych (mikrowczepów) i kleju pod wysokim ciśnieniem.
Dzięki temu powstaje belka, która może mieć nawet 13 metrów długości, jest idealnie prosta i pozbawiona naprężeń wewnętrznych, które powodowałyby jej skręcanie. Dla inwestora oznacza to idealnie równe ściany w domu szkieletowym i równy dach, który nie będzie „pracował” tak mocno jak ten z mokrej tarcicy.
BSH- drewno klejone warstwowo do zadań specjalnych
Tam, gdzie kończą się możliwości KVH, wchodzi BSH. To materiał klasy Premium w świecie konstrukcji. Belki BSH nie są łączone tylko na długość, ale składają się z wielu warstw lameli (desek) sklejonych ze sobą jedna na drugiej.
Zalety inżynieryjne BSH:
- Gigantyczna nośność: BSH osiąga wyższe klasy wytrzymałości (GL24, GL28, a nawet wyższe). Pozwala to na stosowanie belek o mniejszych przekrojach przy tych samych obciążeniach.
- Rozpiętości: To właśnie z BSH buduje się konstrukcje basenów, hal sportowych czy właśnie „nowoczesnych stodół” o rozpiętości dachu sięgającej kilkunastu metrów bez podpór pośrednich.
- Brak pęknięć: Dzięki klejeniu warstwowemu, naturalne naprężenia drewna znoszą się wzajemnie. BSH prawie w ogóle nie pęka, co czyni je idealnym materiałem na elementy widoczne.
Estetyka wnętrza- więźba jako ozdoba
W nowoczesnych projektach więźba dachowa przestaje być elementem ukrytym. Coraz częściej staje się główną ozdobą salonu (tzw. więźba eksponowana). W takim przypadku zastosowanie zwykłej tarcicy, a nawet KVH, może być niezadowalające estetycznie (szczeliny, sęki, sinizna). Drewno BSH produkowane jest w klasie wizualnej (Si) – jest gładkie, posiada zdrowę sęki, jednolitą barwę i wygląda jak mebel.
Odporność i bezpieczeństwo kleju
Często pojawia się pytanie o chemię. Czy kleje w BSH i KVH są bezpieczne? Współczesna technologia wykorzystuje kleje poliuretanowe lub melaminowe, które po utwardzeniu są całkowicie obojętne dla człowieka i środowiska. Nie emitują formaldehydu (spełniają najbardziej rygorystyczne normy emisji E1). Co więcej, klejenie jest odporne na warunki atmosferyczne, dzięki czemu BSH świetnie sprawdza się też w architekturze ogrodowej (np. ekskluzywne pergole), gdzie zwykłe drewno szybko uległoby degradacji wizualnej.
Najczęściej zadawane pytania:
Kiedy wybrać KVH, a kiedy BSH?
Drewno KVH jest idealne na typowe elementy konstrukcyjne ukryte w ścianach (domy szkieletowe) oraz na krokwie o standardowych rozpiętościach. BSH stosujemy tam, gdzie wymagana jest duża nośność przy dużych rozpiętościach (np. podciągi, płatwie o długości >8m) lub tam, gdzie drewno będzie widoczne i pełni funkcję ozdobną.
Czy drewno klejone jest mniej palne?
Tak. Belki BSH o dużych przekrojach mają bardzo wysoką odporność ogniową. Podczas pożaru wierzchnia warstwa zwęgla się, tworząc naturalną barierę dla ognia, co odcina dopływ tlenu do środka belki. Dzięki temu konstrukcja z BSH zachowuje nośność w ogniu znacznie dłużej niż stal (która pod wpływem ciepła plastycznie się odkształca).
Czy z BSH można budować na zewnątrz?
Zdecydowanie tak. Drewno klejone warstwowo jest bardzo stabilne i odporne na pękanie pod wpływem zmian wilgotności powietrza. Przy zastosowaniu odpowiednich zabezpieczeń (oleje, lazury) jest to najlepszy materiał na nowoczesne wiaty, zadaszenia tarasów czy pergole, gwarantujący brak wypaczeń przez lata.